Historia Temeszowa

Pierwsza wzmianka historyczna o wsi pojawia się w dwóch dokumentach wydanych pod datą 25.VI.1361. Dokumenty te są najstarszym w Ziemi Sanockiej nadaniem ziemi, dokonanym przez króla Kazimierza Wielkiego na rzecz feudałów, dwóch braci Piotra i Pawła pochodzacych z Węgier. Dokument ów określa nadawane ziemie jako obszary puste, względnie opustoszałe, jednak uzasadnione są przypuszczenia, że były to miejsca wcześniej zasiedlone a w tym czasie wyludnione. Istnienie obok wsi grodziska z okresu kultury łużyckiej ma swoją wymowę, jeśli chodzi o przeszłość osadniczą Temeszowa. O wcześniejszym zasiedleniu Temeszowa świadczy również to, że jeden z obdarowanych braci a mianowicie Paithko Ungarus de Temeschow był w roku 1402 świadkiem wśród ziemian sanockich. Wieś była prawdopodobnie jego siedzibą.
A. Fastnacht w pracy "Osadnictwo Ziemi Sanockiej w latach 1340-1650" przy wsi Temeszów zaznacza zabytki z epoki brązu oraz grodzisko. Wymienia także wieś jako znaną w latach 1401-1450, nie podaje jednak na jakim prawie Temeszów był lokowany.
Okolice Temeszowa jeszcze w XIV-XV wieku były słabo zasiedlone. Dolina Sanu była główną arterią komunikacyjną na południe, ku Węgrom. W roku 1492, w wyniku podziału dóbr pomiędzy synów Elżbiety Dydyńskiej, właścicielem Temeszowa, Krzemiennej i Jabłonicy został Stanisław z Dydni.
Krótką, ogólną informację historyczną o wsi znajdujemy w "Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", wydanym w Warszawie w latach 1880-1893.
Notatka ta brzmi "Temeszów z osadą Wincentówka to wieś w powiecie brzozowskim na lewym brzegu Sanu. Rzeka tworzy tu silne zagięcie ku zachodowi, tak że otacza wieś od strony wschodu i północy. Wzniesienie wsi nad poziom morza wynosi 304m, jednak teren podnosi się ku południowi koło osady Wincentówki do 453m. Z tej strony otacza osadę las."
W tym słowniku w notatce dotyczącej wsi Dydnia jest wzmianka, że w pałacu temeszowskim jest kaplica rzymsko-katolicka. We wsi znajdowała sie szkoła filialna. Własność większa (dwór) należała do Władysława Dwernickiego. Dwór posiadał gorzelnię, 533 mórg w tym 219 roli, 5 mórg ogrodu, 49 mórg pastwiska, 254 morgi lasu, 4 morgi nieużytków oraz 1 morg i 747 sążni parcel budowlanych. Do gospodarstw chłopskich należało 340 mórg, w tym 268 morgi roli, 32 morgi łąki, 36 mórg pastwisk i 4 morgi lasu.

W przedstawieniu dalszych losów Temeszowa posłużono się kroniką szkolną prowadzoną przez kierowników szkoły w okresie od 1881 do 1964r, w której zostały odnotowane najważniejsze zdaniem nauczycieli wydarzenia z życia wsi.
Kronika odnotowuje, że w Temeszowie szkoła 1-klasowa istniała od 1837 roku, kiedy to właściciel Wincenty Dwernicki odstąpił na obszarze dworskim jedną salę na zajęcia lekcyjne a drugą na mieszkanie dla nauczyciela. Pierwszym nauczycielem był Muszyński sprowadzony przez Wincentego Dwernickiego z Ulucza.
Założona w ten sposób szkoła istniała do roku 1849. W 1853 roku gmina Temeszów wykupiła u miejscowego gospodarza Szymona Drobota ogród, w którym wystawiono nowy budynek szkolny.
W nowootwartej szkole uczył przez 4 lata Tomasz Pelczarski. Przez późniejsze 3 lata szkoła była nieczynna. W 1860 roku gmina sprowadziła nowego nauczyciela, Jana Ostrowskiego z Grabownicy, który uczył przez kolejne 6 lat. W roku 1874 szkoła, dotąd charakteru parafialnego, została dekretem Wysokiej c.k. Rady Szkolnej Krajowej zmieniona na Ludową Szkołę filialną. W 1882 roku Gmina Temeszów rozpoczęła budowę nowego budynku szkolnego. Budowę ukończono w marcu 1884 roku.
Dalej kronika wspomina o roku 1902, który to rok określa rokiem emigracji, podając że wyjechało wtedy do kraju zamorskiego 5 mężczyzn i jedna kobieta.
W tym samym roku otynkowano salę szkolną i pokój nauczyciela, wprawiono nowe okna i podłogę.
W 1904 roku właściciel dworu, Włodzimierz Dwernicki darował na ogród szkolny pole. Rok ten kronika odnotowuje jako rok suszy i głodu.
W latach 1906-1907 kronika mówi o wiecu nauczycielstwa polskiego we Lwowie, na którym domagano się polepszenia płac, co nastąpiło w 1907 roku.
Rok 1908 jest odnotowany jako rok, w którym wystąpiła epidemia duru brzusznego, a w 1909 szkarlatyny.
31 maja 1910 roku rozpoczęto budowę nowej szkoły, i już 11 września 1911 rozpoczęła się w niej nauka. Szkole nadano imię Tadeusza Kościuszki.
25.IX.1914r przeszły przez wieś ostatnie oddziały wojsk austriackich, a 27.IX przybyły od strony Krzemiennej wojska rosyjskie - kozacy.
Zmienne losy wojny sprawiły, ze 8 listopada kwaterował we wsi pułk piechoty wiedeńskiej, a 9 listopada ponownie zajęły wieś wojska rosyjskie, które tym razem nadeszły od wsi Witryłów.
Po przegranej 2.V.1915r. bitwie nad Dunajcem, Rosjanie zaczęli odwrót z terenów Galicji. Na odcinku Sanok-Dynów odwrót miał miejsce od 8 do 12 maja, po czym do wsi nadeszły wojska bawarskie i pruskie.
Rok 1916 zaznaczył się we wsi nędzą. Ceny podniosły się wielokrotnie. W roku 1917 ceny wzrastały jeszcze bardziej.
W listopadzie 1918r. dotychczasowa Rada Szkolna Krajowa wydała okólnik w sprawie usunięcia ze szkół wszystkiego co obce i prowadzenia nauczania w duchu narodowym-polskim.
W okresie 1920- 1925 kroniki nie prowadzono. Pisanie wznowiono w 1925r. i odnotowano, że 2 maja 1925r. została zakończona budowa Domu Ludowego. Kierownikiem szkoły był w tym czasie Franciszek Bogaczewicz.
W 1937 roku mieszkańcy Temeszowa brali udział w strajku chłopskim. Uczestniczyli też w demonstracji w Dydni, gdzie w wyniku masakry dokonanej przez granatową policję zginęli mieszkańcy Dydni i Jabłonki.
Sytuacja gospodarcza wsi w okresie międzywojennym była bardzo ciężka. Wieś była przeludniona a zarobków mało. W trudnej sytuacji gospodarczej założono Kółko Rolnicze. Staraniem tego kółka w 1935 roku został otwarty sklep sprzedaży detalicznej, który bardzo dobrze egzystował do roku 1939.